به گزارش کرد پرس، آنچه این گزارش را نگران کننده تر می کند، آن است که بیشترین فشار تورمی نه بر کالاهای لوکس، بلکه بر اقلامی وارد شده که ستون اصلی سفره خانوار را تشکیل می دهند؛ از نان و روغن گرفته تا میوه، قند، شکر و حتی نوشیدنی های روزمره؛ در استانی که همواره با نرخ بالای بیکاری، درآمد پایین تر از متوسط کشور و آسیب پذیری اقتصادی شناخته می شود، چنین روندی به معنای فشار مضاعف بر معیشت مردم است.

چای، قهوه و نوشیدنی ها؛ کردستان پنجمین استان گران کشور

در گروه چای، قهوه، کاکائو و نوشیدنی ها، شاخص قیمت در کردستان به ۸۲۰.۵ رسیده؛ در حالی که میانگین کشور ۷۷۴.۶ است. تورم سالانه این گروه در کشور ۷۸ درصد و در کردستان ۸۴.۲ درصد ثبت شده و استان در رتبه پنجم کشور قرار گرفته است.

شاید این گروه در نگاه نخست سهم بزرگی از هزینه های خانوار نداشته باشد، اما فاصله قابل توجه آن با میانگین کشور نشان می دهد حتی کالاهای مصرف روزانه نیز در کردستان با سرعت بیشتری گران شده اند؛ مسئله ای که پرسش هایی جدی درباره کارآمدی شبکه توزیع و نظارت بر بازار در استان ایجاد می کند.

قند، شکر و شیرینی؛ گرانی تکرار می شود

وضعیت در گروه قند، شکر و شیرینی نیز تفاوت چندانی ندارد؛ شاخص قیمت در کردستان به ۸۸۶.۴ رسیده، در حالی که میانگین کشور ۷۶۵.۴ است. تورم سالانه کشور ۶۳ درصد و در کردستان ۶۷.۴ درصد ثبت شده و باز هم استان در رتبه پنجم کشور قرار دارد.

به بیان ساده، خانوار کردستانی برای خرید همین اقلام نسبت به خانوار متوسط ایرانی هزینه بیشتری پرداخت می کند؛ در حالی که سطح درآمد و توان اقتصادی مردم استان، چنین افزایشی را جبران نکرده است.

میوه و خشکبار؛ سومین استان گران کشور

در گروه میوه و خشکبار، وضعیت حتی نگران کننده تر است. تورم سالانه کشور ۴۳.۵ درصد و در کردستان ۴۹.۱ درصد ثبت شده و استان به رتبه سوم کشور رسیده است.

میوه دیگر کالایی لوکس محسوب نمی شود؛ بلکه بخشی از حداقل استاندارد تغذیه سالم است. افزایش سریع قیمت این گروه، بیش از همه سلامت خانوارهای کم درآمد را تهدید می کند؛ خانواده هایی که ناچارند برای مدیریت هزینه ها، نخستین گزینه را از سفره خود حذف کنند.

روغن و چربی ها؛ زنگ خطر در رتبه دوم کشور

شاید نگران کننده ترین بخش این گزارش مربوط به روغن و چربی ها باشد که شاخص قیمت این گروه در کشور ۱۹۴.۹ و در کردستان ۲۷۶.۱ ثبت شده است. تورم سالانه کشور ۱۴۴.۱ درصد و در کردستان ۱۸۲.۹ درصد بوده؛ به همین دلیل کردستان در رتبه دوم کشور قرار گرفته است.

روغن یکی از اساسی ترین کالاهای مصرفی خانوار است و چنین اختلافی با میانگین کشور نشان می دهد فشار تورمی در کردستان به مراتب شدیدتر از متوسط ایران بوده است. وقتی فاصله میان شاخص استانی و ملی تا این اندازه زیاد است، انتظار می رود مسئولان استانی درباره چرایی این وضعیت و اقدامات انجام شده برای کنترل بازار، پاسخگو باشند.

نان و غلات؛ قوت غالب مردم نیز گران تر از کشور

هرچند کردستان در گروه نان و غلات در رتبه یازدهم کشور قرار گرفته، اما این جایگاه نیز به معنای وضعیت مطلوب نیست؛ تورم سالانه کشور ۱۲۰.۷ درصد و در کردستان ۱۳۱.۴ درصد ثبت شده است. یعنی حتی در اصلی ترین کالای سفره مردم نیز افزایش قیمت در استان از میانگین کشور بیشتر بوده است.

این آمار نشان می دهد گرانی در کردستان تنها محدود به برخی کالاها نیست؛ بلکه به قوت غالب مردم نیز سرایت کرده است.

ماهی و صدف داران؛ گرانی حتی در کالاهای کم مصرف

در گروه ماهی و صدف داران نیز تورم سالانه کشور ۶۲.۲ درصد و کردستان ۶۹.۵ درصد ثبت شده و استان در رتبه ششم کشور قرار گرفته است.

اگرچه مصرف ماهی در کردستان نسبت به استان های ساحلی کمتر است، اما همین کالا نیز با سرعت بیشتری نسبت به میانگین کشور گران شده و نشان می دهد روند افزایش قیمت تقریباً در همه گروه های خوراکی ادامه دارد.

قرار گرفتن مکرر کردستان در میان استان های دارای بیشترین تورم خوراکی، نشان می دهد این وضعیت یک اتفاق مقطعی یا ناشی از نوسانات کوتاه مدت نیست؛ بلکه الگویی است که در چندین گروه کالایی تکرار شده است.

مسئولان چه پاسخی دارند؟

آمارهای مرکز آمار ایران تنها میزان افزایش قیمت ها را ثبت می کنند و درباره علت آن داوری نمی کنند؛ اما همین اعداد پرسش های مهمی را پیش روی مدیران اقتصادی استان قرار می دهد.

چرا استانی که نه تولیدکننده عمده بسیاری از این کالاهاست و نه از سطح درآمد بالایی برخوردار است، باید در اغلب گروه های خوراکی جزو استان های پیشتاز گرانی باشد؟ سهم ضعف نظارت بر بازار، هزینه های بالای حمل ونقل، ناکارآمدی شبکه توزیع، فعالیت واسطه ها و نبود سیاست های مؤثر تنظیم بازار در این وضعیت چقدر است؟ مهم تر از همه، طی ماه ها و سال های گذشته چه اقدام مؤثری برای کاهش این فاصله با میانگین کشور انجام شده است؟

واقعیت این است که مردم، رتبه های دوم و سوم و پنجم را نه در گزارش های آماری، بلکه در فروشگاه ها و بازارهای روزانه لمس می کنند. هر واحد درصد افزایش تورم برای خانواده ای که بخش عمده درآمدش صرف تأمین خوراک می شود، به معنای حذف بخشی از سبد غذایی، کاهش کیفیت تغذیه و دشوارتر شدن زندگی است.

بر پایه داده های رسمی مرکز آمار ایران، کردستان در خرداد ۱۴۰۵ یکی از استان های دارای بیشترین فشار تورمی در بخش خوراکی ها بوده است. حضور مکرر استان در رتبه های دوم، سوم، پنجم و ششم کشور نشان می دهد گرانی در کردستان یک استثنا یا نوسان کوتاه مدت نیست، بلکه به یک روند قابل تأمل تبدیل شده است.

این آمار، پیش از آنکه صرفاً گزارشی اقتصادی باشد، هشداری برای سیاست گذاران و مدیران اجرایی استان است. اگر برای اصلاح ساختار توزیع کالا، تقویت تولید، کنترل واسطه گری، افزایش نظارت بر بازار و تقویت قدرت خرید خانوارها برنامه ای مؤثر تدوین و اجرا نشود، ادامه این روند می تواند شکاف معیشتی میان کردستان و میانگین کشور را عمیق تر کند؛ شکافی که هزینه آن را نه آمارها، بلکه مردم هر روز بر سر سفره هایشان پرداخت می کنند.

گزارش: سروش حبیبی راد